Söyleşiler

Fransa Milli Kütüphanesi Türkçe Koleksiyonları Sorumlusu Sara Yontan ile ‘Diloğlanları’ndan, yasaklanan Nasreddin Hoca’ya!

19 Ocak 2016
DSC_0309

Sara Yontan, BnF’nin Paris’teki 1600’lerden kalma binasında.. Fotoğraf: Aslı Ulusoy-Pannuti

Paris’teki milli kütüphane BnF Fransa’nın gururudur. Bu kütüphanedeki Türkçe elyazmalarının ve basılı eserlerinin sorumlusu, İstanbullu Sara Yontan Hanım ile geçmişi asırlar öncesine dayanan Türk koleksiyonları üzerine konuştuk. Nasreddin Hoca’nın camide ‘münasebetsiz’ bir tavrını konu eden bir fıkrasından dolayı piyasadan hemen geri çekilen bir Boratav çalışmasından, Kanuni Sultan Süleyman’ın Fransız kralı 1. François’a yazdığı mektuba; 1600’lerin Türkçe’sini Latin harflerine aktararak belki de Atatürk’ten önce ‘kendi çapında’ harf inkılabını gerçekleştirmiş Antoine Galland’dan, Fransa’dan İstanbul’a Türkçe öğrenmeye gelmiş ‘Diloğlanları’na yok yok! Bu yazıyı, Radikal gazetesinin 20 Ocak 2016 tarihli sayısından da, yine benim imzamla okuyabilirsiniz.

1. Ahmet'e yazilmis guzel bir siir kitabindan

1. Ahmet’e yazılmış elyazması bir şiir kitabından.. – Kaynak: Bnf-Gallica.

Osmanlı’da matbaanın Türkçe kitap basması, dini bunun dışında bırakmak şartıyla olmuş!

-Türk elyazmalarının ve basılı eserlerinin Fransa Milli Kütüphanesi’ne girişi ne zaman ve nasıl olmuş?

Türkçe koleksiyonumuzun çekirdeğini oluşturan 150 kadar elyazması, 17. yüzyılda iki özel kütüphanenin kurum tarafından satın alınışıyla oluyor. O zamanlar her saygıdeğer aydının evinde, dili bilsin bilmesin ki genellikle bilmezlerdi, Arapça, Türkçe eserler bulunurdu. Bir sonraki yüzyılda ise resmi kraliyet talimatlarıyla Yakındoğu’dan kitap almak üzere elçiler gönderiliyor Fransa’dan Osmanlı’ya.. Türkçe kitaplar bunların arasında.
Matbu eserler ise Osmanlı’daki ilk Arap harfli matbaa faaliyetinden, yani 1729’dan itibaren bir anlaşmayla giriyor BnF’ye. Babası Mehmet Çelebi’ye Fransa’da geçici sefirlik ziyaretinde eşlik eden ve daha sonra aynı görevi kalıcı olarak gerçekleştiren Said Efendi, babasıyla o zaman adı ‘Kraliyet Kütüphanesi’ olan BnF’ye gelmiş. Said Efendi, bu kütüphanenin başkanı, o zamanki unvanıyla ‘Kralın kütüphanecisi’ Bignon’la görüşüyor ve muhtemelen Osmanlı’da matbaanın başlayacağından söz ediyor. Zaten o ara bu türden bir proje için hazırlar Osmanlı’da. Said Efendi İstanbul’a döndüğünde Türkçe dizen bir matbaa nihayet faaliyete başlıyor. Bugün arşivlerimizde bulunan ve “Bundan sonra basacağımız tüm kitaplardan size birer nüsha takdim edeceğiz” diyen bir mektup gönderiyor Bignon’a Said. Böylelikle Müteferrika Matbaası’nda basılmış ilk 17 kitap, hatta ikişer nüsha halinde kütüphaneye girmiş oluyor. Matbu koleksiyonumuzun çekirdeği de bu kitaplar.

-Ne basmışlar ilk?

Bir sözlük. Zaten sadece din dışı şeylerin basılması şartı vardı; sözlük, dil, tarih, coğrafya.. Yani İslam dinine dokunmak yok. Onlar güzel yazıyla, hatla yazılmaya devam ediliyor. Matbaa Osmanlı İmparatorlugu’nda çoktandır kullanılıyordu, zira İspanya’dan kaçan Yahudiler beraberlerinde hem aletleri hem de mesleği getirmişlerdi. 15. asrın sonunda Osmanlı İmparatorluğu’nda İbrani alfabesi ile kitaplar basılıyordu. Sonra diğer dini azınlıklar, Ermeniler, Rumlar da kitap basıyorlardı Osmanlı topraklarında.
Peki İslami ortam niye direniyor iki yüz yılı aşkın bir süre? Bu konuda teoriler çok. Bugünlerde teknoloji tarihini ‘Batı’ya göre’ değerlendirmek çok aykırı bulunduğundan, “Niye geç geldi?” demekten ziyade, “Zamanı gelmemişti de ondan” diyenler rağbette! Kesin olan, matbu kitap için ‘çirkin’ ya da ‘adi kitap’ denmesi. Gerçekten de âlâ bir hattatın elinden çıkma bir kitap, karşılaştırma kaldırmaz estetikte olmuş hep; her ne kadar elyazması çok sıradan kitaplar da üretilmişse de.. Her halükarda İslami içerikte olanlar hep çok büyük özenle hazırlanmış. Matbaanın Türkçe kitap basması, dini bunun dışında bırakmak şartıyla olmuş kısacası.

Kanuni'den 1.François mektup

Kanuni Sultan Süleyman’ın, Fransız Kralı 1. François’a yazdığı mektuptan.. – Kaynak: Bnf-Gallica.

-Peki benzeri bir tutum Batı’da yaşanmış mıydı?

Bence işin en enteresan tarafı da bu! Gutenberg Matbaası kurulduğunda en çok basılan kitap İncil oluyor, ne kadar dağıtabilirsek o kadar iyi düşüncesiyle. İslam’da ise tam tersi yaşanıyor, Kuran matbaada basılmıyor. Müteferrika’dan sonra bir ara matbaa kapanıyor, yasak konuyor, sonra tekrar başlıyor. 19. asırda bu kez çok faal oluyor ve birçok matbaa kuruluyor. Ermenilerin Türkçe kitap tarihine katkısı çok büyük oluyor bu arada.
Bir de litografi, yani taşbasmalar var. Bu teknik, Osmanlı’ya iki Fransız kardeş sayesinde, Batı’da uygulanmaya başladığı devirde ulaşıyor. Yani ‘gecikme’ yok! Taşbaskı, elyazması kitaba daha yakın. Daha önce kalıbı çıkmış bir seri harfi dizerek değil, elyazısıyla yazıp onu basıyorsunuz.
19. yüzyılda en çok basılan kitaplardan biri, ‘Risale-i Birgivi’ oluyor . Hatta askerlerin ceplerinde taşıyabilecekleri boyda olanlar bile var. Türkçe ilmihal diye bilinir. Yani dini alanda da kitap basma gereği duyulmuş demek artık.

-Kuran’ı bugün Arapça mı, Türkçe mi basıyorlar?

Kuran’ı Türkçe’ye çevirenler oldu elbet. Ama Kuran Arapça’dır, Arapça basılır ve Arapça okunur, sanırım öyle de devam ediyor. Fakat bu konuda uzman değilim. Herhalde anlamak icin Türkçe okunur ama dua için Arapça kalır. Kuran’ın çok güzel elyazmaları var bizde. Bir kısmı, Osmanlı işi ama dili Arapça olduğundan Arapça bölümüne intikal etmiş. François Deroche adında bir uzmanın hazırladığı katalogda hepsi mevcut.

Bu durumda Türkçe koleksiyonlar hangi coğrafyayı kapsıyor?

Coğrafyadan çok, dile bakılıyor. Suriye çıkışlı bir elyazması ancak Türkçe yazılmışsa giriyor Türk koleksiyonuna. Böylece Osmanlı egemenliği altındaki topraklar ve Türk dilinin kullanıldığı yerler kadar, dünyanın her köşesi olabiliyor. Balkanlar’dan Orta Asya’ya, Kuzey Afrika’dan Kafkasya’ya olabildiği gibi, Avrupa da var. Rıza Nur’un Fransa’da kaleme aldığı eserler mesela..

Fransız Diloğlanları’nın Türkçe çeviri defterleri!.

-Türkçe elyazmalarının BnF’de toplanması nasıl olmuş?

Daha önce söyledigim gibi, ilk 150 eser özel kütüphanelerin satın alınışıyla giriyor. Bir de sefir olarak ya da başka görevlerle Osmanlı İmparatorluğu’na gitmiş kişilerin topladığı kitaplar var. Amaç öncelikle Türkçe kitap almak değilse de bulundukları yer sayesinde Türkçe ile de ilgileniyorlar. Özellikle Katip Çelebi’nin bibliyografik eseri ‘Keşfi’z-Zünun’ sayesinde benim bugün yaptığım işi yapıyorlar, yani seçip alıyorlar. Bazısı Türkçe bilmiyor belki ama biliyor ki, şu şu adamın kitabı çok önemli.
Geçenlerde sunumunu da yaptığım böyle çok ilginç biri var. 17. asırda Türkiye’de uzun seneler bulunmuş meşhur Antoine Galland. Onun günlüklerinde okuduğumuz bilgiler bu açıdan çok önemli. Bilimadamı Hezarfen Hüseyin Efendi o sıralar bir tarih kitabı yazıyor. Osmanlı’daki Avrupai çevreler, sefirler vs bu adama çok değer veriyor. Fransız sefiri ona hediyeler sunuyor, davet ediyor, Hezarfen Hüseyin de yazdığı son kitabını sefire hediye ediyor. Sefir Türkçe bilmiyor ama Türkçe bilenler var etrafında. Koleksiyonlarımızda bu kitap var, ama olan nüsha o olmayabilir, araştırıyoruz.

Ayrıca İstanbul’a Türkçe öğrenmeye gönderilen, ileride resmi tercümanlık yapacak Fransız gençler var: ‘Diloğlanları’. Fransa’nın Osmanlı’da yetiştirdiği Fransız gençler bunlar. Ticaret de, diplomasi de tercüman gerektiriyor. Bu diloğlanlarının bugün lisans tezi diyebileceğimiz ‘çeviri defterlerinin’ büyük bir kısmı bizim kütüphanede. Defterlerin bir yarısı Türkçe metinlerden yaptıkları çoğaltma, öteki yarısı ise metinlerin Fransızca tercümeleri. Lise çağındaki bu çocuklar İstanbul’a anne babasız eğitime gitmişler. 1995 yılında onları konu edinen bir sergi oldu İstanbul’daki Fransız Sarayı’nda, sergi kitabı YKY tarafından yayımlandı.
Diloğlanları hakkında araştırma yapabilmeyi isterdim. Bugün Erasmus programıyla gidenler gibi bir şey. Aralarından biri Müslüman olmuş, yaka paça Fransa’ya geri göndermişler Müslüman oldu diye. Bugün olsa, gizli servis o genç hakkında ‘izlenmelidir’ dosyası açardı herhalde..
Sorunuza dönersek.. Elyazmalarının çoğu kütüphaneye satın alma yoluyla giriyor.. Mesela Doğu Dilleri Okulu’nda ilk Türkçe kürsüsüne sahip Jean Deny Türkiye’de bulunduğu sürede birçok elyazması toplamış. Ölümünden sonra onun özel kütüphanesi bize satıldı. Kütüphanelerini direkt bağışta bulunanlar da var, mesela Pertev Naili Boratav… Bir de kendi yazdıklarını vasiyet edenler oluyor, meşhur Dr. Rıza Nur gibi. “Hayat ve hatıratım” başlığıyla basılmış kitabının elyazma nüshası ve operetleri bize bağışta bulunulmuş. Lakin Rıza Nur 1942’de ölmüş, bağış ise 1949’da yapılmış. Bu aralar Türkiye’de Rıza Nur hakkında çalışma hazırlayan bir araştırmacı sayesinde araştırdığımız bir konu bu..

dil oglani calismasina ornek

Diloğlanları çalışmasına çok güzel bir örnek, yıl 1794. Kaynak: Bnf-Gallica.

-Bugün Türk koleksiyonunda toplam kaç parça var?

Türkiye’den alınan baskı kitap sıyısı 30 bini aşkın. Tabii bu Türkiye hakkında ve Türkçe haricinde diğer dillerde yazılmış bilimsel çalışmaları veya Türkçe’den çevrilmiş eserleri içermiyor! Sadece Türkiye’den aldığımız kitap sayısı, senede ortalama 400-450 kalemdir. Dergileri buna dahil etmiyorum, onların hesabını yapmak zor. Çoğu kısa ömürlü oluyor. Elbette uzun ömürlüler de var, başından itibaren tüm sayıları bulunan Varlık dergisi ya da Atatürk Üniversitesi Türkiyat Mecmuasi gibi, liste uzun yani..
Elyazmalarını ise, bir eser bazen birkaç kitaptan oluştuğu için, demirbaş numarası olarak verebilirim: İki binin üzerinde. Bu sayıları verdikten sonra bazı ayrıntılara girmek zorundayım: Fransız elyazmaları bölümünde bazen Türkçe parçalar da bulunuyor. Tıpkı başlangıçta Fransız elyazmalarında yer alan, daha sonra bir televizyon çekimi sayesinde Türk elyazmalarına geçirdiğim, Kanuni Sultan Süleyman’ın 1. François’ya gönderdiği ilk mektup gibi! Ya da az önce sözünü ettiğimiz Said Efendi’nin Kral Kütüphanecisi Bignon’a gönderdiği anlaşma mesela. Fransız makamlarına gönderilmiş Türkçe diplomatik belgeler çoğu zaman Fransızca bölümünde yer alıyor.
Bu vesileyle içimde kalmış eski bir hikaye var, onu anlatayım: Türkiye’de yayıncılar arasında yakın arkadaşlarım var. Bir akşam onlardan biri ve Hilmi Yavuz birlikteyiz. Arkadaşım biraz da böbürlenerek benim için Hilmi Yavuz’a, “Paris’ten geliyor, BnF’de Türkçe koleksiyonların sorumlusu” deyince Hilmi Yavuz’un yanıtı: “Kaç kitabınız var koleksiyonda bakayım?” oldu. O zamanlar –olay cok eski, ‘Hilmi Yavuz henüz Müslüman değil’ diyeceğim geliyor – kitap sayımız 25 bin kadardı sanırım. “Aaa” diyor Yavuz, “Benim kütüphanemde bile ondan daha çok kitap var.” Hiç unutmam o olayı. Ben ona sadece Türkiye’den getirttiğimiz kitap sayısını veriyorum, kütüphanede o zamanlar on üç milyon olan toplam kitap sayısını değil! Türkiye’de bazen böyle ‘güya bibliofiller’, kitapseverler olabiliyor, neyse..

-Elyazmalarının konuları neler?

En çok tarih, din ve edebiyattan oluşuyor ama her konuda eser var: Müzik, astronomi, tıp, coğrafya.. Şairler, tarihçiler, din adamları.. Meşhurlar arasında Baki’nin ve Fuzuli’nin eserleri mevcut.. Yine Ali Şir Nevai, Katip Çelebi, Piri Reis.. Sonra Kanuni’nin ve başka birkaç sultanın fermanları hep kataloğumuzda. Bir kısmı, ‘otograf’ dediğimiz yani yazarın kendi elinden çıkmış, bir kısmı ise daha yaygın olan ‘müstensih’ kopyaları..

En yeni elyazması Yaşar Kemal’e ait..

-Koleksiyondaki en eski elyazması hangisi?

13. asırdan iki-üç parça var: ‘Kitabü’l-vuhuş’ fragmanları o asırların yazısıyla istinsah edilmiş. ‘Mukaddimetü’l-adab’ diye bir Arapça dil kitabı da var, yani Arap dili hakkında bilgi veriyor. Kıpçakça bir ‘Hüsrev ile Şirin’ de olmalı o asırda kaleme alınan.

-Peki en yeni elyazması?

Benim elyazmalarına bakmaya başladığım dönemde girmiş olan, Yaşar Kemal’in kendi eliyle yazdığı bir şiir… Hatta kendisi hayattayken, eşi Ayşe Balaban’a fotoğrafını gönderip teyit aldım. Şiir 1940’larda bir yerde çıkıyor fakat bunu elyazması olarak ne zaman yazdı tam bilemiyorum. Bana elyazmasını burada yaşayan Mevlut Michel Bozdemir iletti, zamanında Paris’te çıkardıkları Anka dergisine vermiş Yaşar Kemal.

-Matbu olarak en yeni kitabı soracak olursam?

2015 yılında yayımlanmış olanlar. Yakında da 2016’dakileri siparişe sokacağız.

-Yaptığınız işi nasıl tanımlıyorsunuz?

Başlıca yaptığım şeylerden biri, belli bir politikanın yani kurumun aldığı kararla ortaya çıkan genel bir çizginin dahilinde Türkiye’den kitap almak. Bu kütüphaneye 1992’nin sonunda girdim ve 93’ten bu yana her yıl Türkiye’den kitap satın aldım. Bu kitapları zaman içinde değişik yöntemlerle seçtim. Önceleri yayın katalogları vardı, gazete kitap ekleri vs yoluyla yenileri izlerdim. Elle tutulur yayıncı sayısı ise azdı. Kimin ne yaptığı aşağı yukarı bilinirdi. Şimdi yayıncı sayısı inanılmaz arttı. Kalite konusunda çok dengeli olmayabilirler, bazen çok iyi şeyler üretiyorlar, peşindense birkaç tutarsız şey. Bir yandan internet üzerinde çoğu yayıncının faaliyetlerini izlemeye çalışıyorum, bir yandan da profilimizi yakından tanıyan tedarikçilerin önerilerini inceliyorum. Kitap alımının yanı sıra elyazma kitapların ve özellikle eski yazarların künyelerini çıkartmak da işimin bir parçası.

-Hangi alanlardaki matbu kitapları alıyorsunuz?

Çizgimiz dahilinde dil, edebiyat, geniş anlamda da sanat hakkında araştırma seviyesindeki çalışmalar öncelik taşıyor. Bir de edebi eserler tabii.. Çağdaş yazar ve şairleri eskisi gibi izleyemiyorum çünkü yeni çok isim var. Herkese de çeşit çeşit edebiyat ödülü veriliyor, o da kriter olmaktan çıktı! Ama Hakan Günday’ı mesela, Fransızca’ya çevrildiğinde keşfettim ve hemen bütün Günday’ları ısmarladım, toplu eser bulundurma amacıyla. Daha eskilere gelince.. Vakti zamanında yani 70’lerde 80’lerde belli bir edebiyat zevkim, bilgim vardı, onları izliyorum.
Edebiyat eseri olarak amacım 20. asır Türk edebiyatını bütçemin ve çalışma hızımızın elverdigi ölçüde (çünkü Türkçe için sadece iki kişiyiz), kapsamlı olarak temsil edebilmek.
2011’den beri yani elyazmalarına da geçeli, eski edebiyattaki eksiklerimizi daha iyi fark ediyorum ve o alanda da matbu kitap alıyorum.

Eski Türkçe’yi Latince transkripsiyonla yazdığı 315 sayfalık eserle Antoine Galland, ‘kendi çapında’ bir harf devrimi yapmış!

Galland'in eliyle Hezarfen Hüseyin'in Telhis'i (1686)-2

Antoine Galland’ın yaptığı Latince transkripsiyonla Hezarfen Hüseyin’in Telhis’i.. Yıl 1686. Kaynak: BnF, Suppl. turc 694

-Sizin için en ilginç elyazması hangisi?

Geçen Aralık ayı sunumunu da yaptığım ilginç bir kitap: Fransa’da Binbir Gece Masalları’nı Fransızca’ya çevirmesiyle ünlü Antoine Galland’ın 1686’da yazdığı Türkçe bir kitap bu. Daha önce sözünü ettiğim Hezarfen Hüseyin’in Osmanlı Devleti teşkilatı hakkında yazdığı bir eserin transkripsiyonu. Galland kendi kafasındaki bir sistemle, Arap alfabesiyle yazılmış Türkçe’yi Latin harfleriyle yazmış ve tam 315 sayfa doldurmuş! Biraz Fransız imlası var, biraz da kendi uydurduğu bir tür transkripsyon alfabesi. Ama eminim bundan çok daha ‘ilginç’ bulacağınız birçok başka eser de mevcut ama şu an en taze aklımda olanı bu.

-Galland, Atatürk’ten önce ‘kendi çapında’ Latin alfabesine geçmiş yani?

1928’de Türkçe, ilk kez resmi olarak Latin alfabesiyle yazılıyor. Ondan önce birçok kişi çevrimyazı olarak kullanmış. Galland ilk olmayabilir ama ilk kez bir kitap yazan o!
Bu arada bu elyazmasını ilk keşfeden ben değilim. Zaten Antoine Galland Fransa’da çok tanınmış, Arapça, Farsça, Türkçe bilen bir Oryantalist. Türkiye’de bu eseri Türkiyatçı Robert Anhegger sayesinde bilenler, onun gibi ‘Okunmaz bir şey, çok kalitesiz bir elyazması’ diye değerlendirdi. Gerçekten de görsel olarak okunması çok zor. Ama bu değerlendirmeyi yapanlar, Anhegger dahil, belli ki elyazmasının aslını hiç görmedi!

Galland'in eliyle Hezarfen Hüseyin'in Telhis'i (1686)

Galland’ın çalışmasından detay.. Yıl 1686. Kaynak: BnF, Suppl. turc 694

Nasreddin Hoca ‘münasebetsizlik’ edince!.

-Peki matbu olarak en ilginç diyebileceğiniz eser ve hikayesi?

Anekdotik olarak Pertev Naili Boratav’ın Yapı Kredi Yayınları’ndan 1995’te çıkan Nasreddin Hoca’sı. Pertev Bey, BnF’de Türkçe bölümü sorumlusu olduğumda kütüphanesini bize bağışlamak istediğini söylemişti. Kitaplarının bir kısmını kendi yaşadığı sürece verdi, bir kısmını ise çalışmaları sırasında ihtiyacı olduğundan öldükten sonra vermek istedi. Nasreddin Hoca’yı yazıyordu ölümünden az önce. Hikaye şu: Pertev Bey çalışmasını bitirip YKY’ye teslim ediyor. Ancak YKY bastıktan sonra piyasaya vermeden geri çekiyor kitabı. Çünkü kitapta araştırma amacıyla listelenen 594 fıkradan birinde camide ‘uygunsuz’ bir durumdan söz ediliyor!. Yapı Kredi’deki galiba bankacılar kurulu, ‘Müslüman müşteriler bunu protesto eder, paralarını bankadan çekerler’ korkusuyla kitabı piyasaya çıkmadan toplatmayı beceriyor. Ayrıntıları tam olarak hatırlamıyorum. Fakat yayınevi kitap basıldığında Pertev Hoca’ya bir örnek göndermiş bulunuyor. Bu olaydan birkaç yıl sonra Pertev Bey vefat etti ve kütüphanesinin ikinci bölümü bize geçti. Kitaplar arasında, piyasadan çekilen Nasreddin Hoca çalışması da var. Ben bu kitabı Pertev Hoca’nın kurşun kalemle aldığı notlarla, buradaki ‘nadir eserler bölümü’ne teklif ettim. Bugün, üzerindeki notlar silinebileceğinden, özel izinle okunabiliyor. Bu arada bu kitabı olduğu gibi mi, yoksa bu ‘uygunsuz’ fıkrayı çıkararak mı bastı Türkiye Yayıncılar Birliği, emin değilim ama ben onu da aldım.

-Türkiye’den yazar çizerler geliyor mu size?

Gelenler daha çok araştırmacı oluyorlar; tarihçi, sosyolog vs. Kendi çalışmalarına yarayacak malzeme arayanlar yani.. Gelen okuyucu sayısı günde birkaç bin.. Aralarında Türkiye’den olanlar varsa ya benim burada olduğumu bilmezler ya da bana ihtiyaçları yoktur. Gelenler arasında yazarlar da olabiliyor. Mesela Enis Batur çok sık gelir Fransa’ya. Bir kere, “İstersen gel kütüphanemizi gez. Bütün kitapların burada, güzel bir bibliyografya da yaptık” dedim, hala ‘bekliyorum’ veya bana haber vermeden gelmiş olabilir. Onun kaybı!

-Türkiye’deki kurumlarla ilişkileriniz var mı?

Türk Tarih Kurumu, Atatürk Kitaplığı, bugünkü adıyla SALT yani eski Osmanlı Bankası Arşivleri, İstanbul Fatih’teki Millet Elyazma Eserler Kütüphanesi, Diyanet’in kütüphanesi İSAM zaman zaman çalıştığımız kurumlar. Şimdilerde Yunus Emre Enstitüsü ile bir işbirliği düşünüyoruz. Maalesef Ankara’daki Milli Kütüphane’yle pek bir ilişkimiz kalmadı. Orayı kimin yönettiğini bile bilmiyoruz, çok üzücü…

-Peki bugün Türkiye ile ilişkiniz?

Türkiye doğup büyüdüğüm bir yer, bunun tamamen bilincinde ve sevincindeyim. Türkiye’de çok yakın kişilerim var.

-İstanbullu Musevi bir ailenin çocuğusunuz. Evde hep Musevi İspanyolcası ya da Ladino diye de anılan Judeoespanyol konuşulmuş. Şimdi ise Fransa’da Türkçe ile hatta eski Türkçe ile süren bir iş hayatınız var. Sizce bu çok tesadüfi bir seçim mi?

Tesadüf değil tabii ki! Herhalde Türkiye’den ayrı yaşasam da biraz Türkiye’de kalmanın en rahat ve güzel yolunu buldum buraya Türkiye’nin bir parçasını taşımakla.. Ama bu çok, çok, çok uzun bir konu. Yazsam kitap olacak kadar uzun.. Belki bir gün…

Sara Yontan kimdir?

DSC_0314

Sara Yontan BnF’nin tarihi binasında. – Fotoğraf: Aslı Ulusoy-Pannuti

Robert Kolej’den sonra İsrail’de İngiliz ve Amerikan edebiyatı okuyan Sara Yontan, dilbilim üzerine yaptığı master eğitiminden sonra, 1980’de Fransız eşiyle Paris’e gelmiş. Paris’te ikinci masterini da dilbilim üzerine yapan ve eğitimi sırasında Fransız Türkolog Louis Bazin ile çalışan Yontan, bir Amerikan yayınevinde çalıştıktan sonra Fransa’nın ulusal araştırma kurumu CNRS’e bağlı Türk Etüdleri Enstitüsü’nün (Institut d’Etudes turques) kütüphanesinde işe başlamış. Beş yıllık tecrübesinden sonra, bir ilan üzerine Fransa Milli Kütüphanesi BnF’ye, enstitüdeki şefinin teşvikiyle başvurmuş. 23 yıldır BnF’de görev yapan Sara Yontan, bugün kurumun Türk koleksiyonları sorumlusu. Geçenlerde Fransa’da yayımlanan ‘Bir Türk Çocukluğu’ başlıklı eserde yer alan Sara Yontan ile kitaba ilişkin yaptığım söyleşiyi okumak için tıklayın.

You Might Also Like

8 Comments

  • Reply Handan Ulusoy Ay 19 Ocak 2016 at 15:15

    Bir edebiyat öğretmeni olarak çok ilgimi çekti yazı, eline sağlık.

  • Reply admin 19 Ocak 2016 at 15:20

    Teşekkür ederim! Ben de bu yazı sayesinde bilmediğim çok şey öğrenmiş oldum. Ağzına sağlık Sara Hanım’ın! 🙂

  • Reply neslihangacalakbulut 19 Ocak 2016 at 17:03

    Gerçekten ilgi çekici bir konu. Özellikle de basın ve yayın tarihi eğitimi almış kişiler için çok meraklandırıcı. Pek tabiki Osmanlı’dan Türkiye Cumhuriyeti’ne uzanan yolda kitap basımın geçirdiği süreci öğrenmek ve neredeyse bahsi geçen kütüphaneyi gezmiş kadar bilgi sahibi olmak da cabası..

  • Reply admin 19 Ocak 2016 at 17:08

    Gerçekten de bizim gibi gazetecilik mezunları ve edebiyat öğretmenleri başta olmak üzere kitaba ‘bulaşmış’ herkesi heyecanlandıracak bir konu bence de.. Sevmiş olmana ise özel olarak sevindim sevgili Neslihan.. 🙂

  • Reply ahmet güvenek 20 Ocak 2016 at 10:17

    Çok ilginç bir söyleşi,tebrik ediyorum Aslı Ulusoy Pannuti hanım.Bu söyleşinin ulusal basında çok satan gazetelerde yayınlanıp çok kişinin okumasını isterdim.

  • Reply kader tuğla 21 Ocak 2016 at 00:19

    Başlığı görünce, büyük bir merakla okudum doğrusu. Bu söyleşi aracılığıyla, Fransa’da bu kadar geniş kapsamlı Türkçe eser kolleksiyonuna sahip bir kütüphanenin varlığından haberdar olduk. Türkiye Basın Tarihi’yle ilgilenen akademisyenleri, yurtdışında ulaşabilecekleri kaynaklardan haberdar etmesi açısından da ufuk açıcı bir söyleşi olmuş. Teşekkürler Aslı Ulusoy Pannuti…

  • Reply Sara Yontan 21 Ocak 2016 at 11:31

    Benim bir yorum yazmam pek uygun olmayabilir ama Aslı Hanım’in soruları benim cevaplarım kadar önemli! Türkiye’den de bana geri dönüşler cok olumlu oldu. Benden BnF hakkındaki bölümü geliştirip bir kitap halinde yayınlamamı önerenlerden tutun, Türkiye ile ilişkimi deşmemi isteyenlere kadar 🙂 … yok yok! Teşekkürler Aslı.

  • Reply Haldun 24 Ocak 2016 at 22:00

    Atatürk acaba harf devrimini lanse etmeden önce inceleme amaçlı olarak Galland’ın eserlerine bakmış mıdır?
    Çok ilginç.

  • Leave a Reply